De IP-waarde geeft aan hoe goed een armatuur, stopcontact of ander elektrisch onderdeel beschermd is tegen stof, vocht en water. In de badkamer is dat extra belangrijk, want water en elektriciteit vormen samen een gevaarlijke combinatie. Welke IP-waarde u nodig heeft, hangt af van de plek in de badkamer. Hoe dichter bij het bad of de douche, hoe strenger deze eis.

In dit artikel leest u wat een IP-waarde precies is, hoe een badkamer in zones is verdeeld en welke IP-waarde u per zone nodig heeft.

Wat is IP-waarde?

IP staat voor Ingress Protection, oftewel de mate waarin een product beschermd is tegen het binnendringen van stof en water. De IP-waarde bestaat uit twee cijfers, bijvoorbeeld IP44.

• Het eerste cijfer (0 tot 6) staat voor de bescherming tegen stof en aanraking.
• Het tweede cijfer (0 tot 9) staat voor de bescherming tegen water en vocht.

In de badkamer draait het vooral om dat tweede cijfer. Soms ziet u een X op de plek van het eerste cijfers, zoals bij IPX4. Dat betekent simpel dat de stofbescherming niet apart is getest of niet van belang is. Hoe hoger het waternummer, hoe beter het onderdeel bestand is tegen water:

• IPX4: bestand tegen spatwater uit alle richtingen.
• IPX5: bestand tegen waterstralen.
• IPX7: bestand tegen kortstondige onderdompeling.

Op een lamp of armatuur in de bouwmarkt ziet u meestal de volledige code, zoals IP20, IP44 of IP65. Verderop in dit artikel ziet u precies welke van die lampen waar mag.

Waarom is de juiste IP-waarde in de badkamer zo belangrijk?

Water geleidt elektriciteit. Komt vocht op een plek waar dat niet hoort, dan kan dat leiden tot kortsluiting, storingen of in het ergste geval een elektrische schok. Een armatuur of stopcontact met een te lage IP-waarde op de verkeerde plek is daarom een reëel veiligheidsrisico.

In Nederland zijn de eisen vastgelegd in de norm NEN 1010. Die schrijft precies voor welke bescherming nodig is op welke plek in de badkamer. Voldoet uw installatie daar niet aan, dan kan deze bij een keuring worden afgekeurd. En nog belangrijker, het is onveilig.

De badkamer is verdeeld in zones

Om te bepalen welke IP-waarde u nodig heeft, deelt de NEN 1010 de badkamer op in zones. Hoe dichter bij het water, hoe strenger de eisen. De zones lopen tot een hoogte van 2,25 meter.

• Zone 0 is de binnenkant van het bad op de douchebak zelf. Hier mag alleen materiaal komen dat speciaal voor deze plek is gemaakt en dat werkt op zeer lage veiligheidsspanning (12 volt). Hier heeft u minimaal een IPX7 nodig, zoals de IP67.
• Zone 1 is het gebied direct boven en rondom het bad of de douche, tot 2,25 meter hoogte. Heeft uw douche geen douchebak, dan geldt een straal van 1,2 meter rond de douchekop. In deze zone horen vast gemonteerde onderdelen thuis, zoals inbouwverlichting, ventilatie of een boiler. Hier heeft u IPX4 nodig, zoals de IP44. In het geval dat de lamp hier wordt blootgesteld aan directe waterstralen, kies dan voor minimaal een IPX5.
• Zone 2 is de strook van 60 centimeter direct naast zone 1, ook tot 2,25 meter hoogte. Hier mogen vast gemonteerde armaturen en bijvoorbeeld een ventilator komen. Hier heeft u IPX4 nodig, zoals de IP44.
• Buiten deze zones valt de rest van de badkamer. Vroeger werd dit ook wel zone 3 genoemd. Hier is geen minimale IP-waarde verplicht. Toch raden we aan om vochtbestendige verlichting te plaatsen omdat de badkamer wel een vochtige ruimte is. Gebruik dan bijvoorbeeld IP44 of hoger.

Liggen zones over elkaar heen, bijvoorbeeld bij een bad en een inloopdouche in dezelfde ruimte, dan geldt steeds de strengste eis.

Op verpakkingen in de bouwmarkt staat zelden ‘IPX4’. U ziet een volledige code, zoals IP20, IP44 of IP65. Het tweede cijfer is daarbij het belangrijkste, want dat zegt iets over de bescherming tegen water. Kort samengevat: een IP20-lamp mag alleen op het droge deel van de badkamer, op afstand van bad en douche. Boven of naast de douche heeft u minimaal IP44 nodig. In het bad of de douchebak zelf moet het IP67 zijn. Twijfelt u tussen tussen twee lampen? Kies dan gerust een hogere IP-waarde dan strikt nodig is. Te veel bescherming kan nooit kwaad, te weinig wel.

Stopcontact en schakelaars in de badkamer

Voor stopcontacten gelden aanvullende regels. In de zones 0, 1 en 2 mag u geen gewoon stopcontact plaatsen. Wilt u toch een aansluiting dicht bij de wastafel of douche, bijvoorbeeld voor een scheerapparaat of elektrische tandenborstel, dan gebruikt u een scheerwandcontactdoos met ingebouwde scheidingstrafo.

Daarnaast geldt voor de hele badkamer dat alle groepen beveiligd moeten zijn met een aardlekschakelaar van maximaal 30 milliampère.

Waar gaat het vaak mis?

De meest voorkomende fout is schakelmateriaal met een te lage IP-waarde op een natte plek. Ook worden onderdelen regelmatig in de verkeerde zone geplaatst, of ontbreekt een goede aarding. Dat valt soms pas op bij een keuring, of vervelender, bij een storing.

Laat uw badkamer aanleggen door Installatiebedrijf Klok

Gaat u uw badkamer verbouwen of vernieuwen, of twijfelt u of de huidige installatie veilig is? Bij Installatiebedrijf Klok regelen wij de elektra in uw badkamer vakkundig en volgens de geldende normen, zodat u zich nergens zorgen over hoeft te maken. Van de juiste IP-waarde per zone tot de aansluiting in de meterkast. Ook voor een complete badkamer bent u welkom bij Installatiebedrijf Klok.

Neem vrijblijvend contact met ons op via 0521- 591 213 of ons contactformulier. We denken graag met u mee.